Çocuk Hakları ve Çocuk Hakları Sözleşmesi

çocuk hakları ve çocuk hakları sözleşmesi

Çocuk hakları, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme‘de belirtilen haklardır. Bu sözleşme, Cenevre Antlaşması ya da Dünya Gençleri Yasası adlarıyla da anılıyor. Bu haklar, dağınık biçimde de olsa, bütün ileri ülkelerin yasa ve anayasalarında yer almıştır. Çocuk haklarını ilk kez 1923’te Uluslararası Çocuklara Yardım Derneği derleyip yayımladı; 1924’te bu hakları Milletler Cemiyeti benimsedi; Birleşmiş Milletler kurulduktan sonra 1948’de bu haklar yeniden gözden geçirildi; son biçimi ile 1959’da yayımlandı; 09.12.1994 gün ve 4058 sayılı yasa ile de ülkemizde kabul edildi. Bu sözleşmede kabul edilen ve 54 maddede açıklanan çocuk haklarından birkaçı özetle şöyledir:

ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME’DEN BİRKAÇ MADDE

Bu sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan yasaya göre daha erken yaşta reşit olma durumu dışında, 18 yaşına kadar her insan çocuk sayılır.

1.Taraf devletler, çocuğun her türlü ayırıma ya da cezaya tabi tutulmasına karsı etkili biçimde korunması için gerekli tüm uygun önlemi alırlar.

1.a.Çocukları ilgilendiren bütün etkinliklerde, çocuğun yararı temel düşüncedir. b. Taraf devletler çocuğun esenliği için gerekli bakım ve korumayı sağlamayı üstlenirler ve bu amaçla tüm uygun yasal ve yönetsel önlemleri alırlar. c. Taraf devletler, çocukların bakımı ya da korunmasından sorumlu kurumların, hizmet ve etkinliklerin, yetkili makamlarca konulan ölçülere uymalarını taahhüt ederler.

5. Taraf devletler, çocuğun yeteneklerinin geliştirilmesi ile uyumlu olarak, çocuğa yol gösterme ve onu yönlendirme konusunda, hukuken sorumlu kişilerin sorumluluklarına, haklarına ve ödevlerine saygı gösterirler.

6.a. Taraf devletler, her çocuğun temel yaşama hakkına sahip olduğunu kabul ederler. b. Taraf devletler, çocuğun hayatta kalması ve gelişmesi için mümkün olan azami çabayı gösterirler.

7. Çocuk, bir isim hakkına, bir vatandaşlık kazanma hakkına ve mümkün olduğu ölçüde anne babasını bilme ve onlar tarafından bakılma hakkına sahiptir.

8.a.Taraf devletler, yasanın tanıdığı biçimiyle çocuğun kimliğini koruma hakkına saygı göstermeyi ve bu konuda yasa dışı müdahalelerde bulunmamayı taahhüt eder.

9.a.Taraf devletler, çocuğun anne babasından, onların rızası dışında ayrılamamasını güvence altına alırlar. Ancak anne babası tarafından çocuğun kötü muameleye maruz bırakılması ya da ihmal edilmesi durumlarında ya da anne babanın birbirinden ayrı yaşaması nedeniyle çocuğun ikametgâhının belirlenmesi amacıyla karara varılması gerektiğinde bu tür bir ayrılık kararı verilebilir.

10. b. Anne babası, ayrı devletlerde oturan bir çocuk, olağanüstü durumlar dışında, hem anne hem de babası ile düzenli biçimde kişisel ilişki kurma ve doğrudan görüşme hakkına sahiptir.

13.a. Çocuk, düşüncesini özgürce açıklama hakkına sahiptir. Bu hak, ülke sınırları ile bağlı olmaksızın; yazılı, sözlü, basılı, sanatsal biçimde ya da çocuğun seçeceği başka bir araçla her türlü haber ve düşüncelerin araştırılması, elde edilmesi ve verilmesi özgürlüğünü içerir. b. Bu hakkın kullanılması yalnızca başkasının haklarına ve itibarına saygı; milli güvenliğin, kamu düzeninin, kamu sağlığı ve ahlakın korunması nedenleriyle ve yasa tarafından öngörülmek ve gerekli olmak kaydıyla yapılan sınırlamalara konu olabilir.

13.Taraf devletler, çocuğun düşünce, vicdan ve din özgürlükleri hakkına saygı gösterirler.

13.a. Taraf devletler, çocuğun dernek kurma ve barış içinde toplanma özgürlüklerine ilişkin haklarını kabul ederler.

16.a. Hiçbir çocuğun özel yaşantısına, aile, konut ve iletişimine keyfi ya da haksız bir biçimde müdahale yapılamayacağı gibi, onur ve itibarına da haksız olarak saldırılamaz.

13.Taraf devletler, çocuğun özellikle toplumsal, ruhsal ve ahlaki esenliği ile bedensel ve zihinsel sağlığını geliştirmeye yönelik çeşitli ulusal ve uluslar arası kaynaklardan bilgi ve belge edinmesini sağlarlar.

13.a.Taraf devletler, çocuğun yetiştirilmesinde ve gelişiminin sağlanmasında anne babanın birlikte sorumluluk taşıdıkları ilkesinin tanınması için her türlü çabayı gösterirler.

13.a. Taraf devletler, çocuğun bedensel ya da zihinsel saldırı, şiddet ya da suistimale, ihmal ya da ihmalkâr muameleye, ırza geçme de içinde, her türlü sömürü ve kötü muameleye karşı korunması için yasal, yönetsel, toplumsal, eğitsel bütün önlemleri alırlar.

13.a. Çocuk, devletten özel koruma ve yardım görme hakkına sahiptir.

13.Taraf devletler, çocuğun en yüksek yararının temel düşünce olduğunun benimsenmesi ve yetkili makamın karar vermesi ile evlat edinme sistemini kabul ederler.

23. Taraf devletler, zihinsel ya da bedensel engelli çocukların saygınlıklarını güvence altına alan, özgüvenlerini geliştiren ve toplumsal yaşama etkin biçimde katılmalarını kolaylaştıran koşullar altında eksiksiz bir yaşama sahip olmalarını kabul ederler.

24. Taraf devletler, çocuğun olabilecek en iyi sağlık düzeyine kavuşma, tıpsal bakım ve rehabilitasyon hizmetlerini veren kurulaşlardan yararlanma hakkını tanır.

26. a. Taraf devletler, her çocuğun, sosyal sigorta da içinde, toplumsal güvenlikten yararlanma hakkını tanır ve bu hakkın elde edilmesi için gerekli önlemleri alır.

28. Taraf devletler, çocuğun eğitim hakkını kabul ederler ve bu hakkın fırsat eşitliği temeli üzerinde tedricen gerçekleştirilmesi için: 1. İlköğretimi herkes için zorunlu ve parasız hale getirirler. 2. Orta öğretim sistemlerinin genel olduğu kadar mesleki nitelikte de olmak üzere çeşitli biçimlerde örgütlenmesini teşvik ederler ve bunların tüm çocuklara açık olmasını sağlarlar. 3. Uygun bütün araçları kullanarak yüksek öğretimi yetenekleri doğrultusunda herkese açık hale getirirler. 4. Eğitim ve meslek seçimine ilişkin bilgi ve rehberliği bütün çocuklar için elde edilir hale getirirler. 5. Okullarda düzenli biçimde devamın sağlanması ve okulu terk etme oranlarının düşürülmesi için önlem aırlar. b. Taraf devletler, okul disiplininin çocuğun insan olarak taşıdığı saygınlıkla bağdaşır biçimde ve bu sözleşmeye uygun olarak yürütülmesinin sağlanması amacıyla gerekli olan tüm önlemleri alırlar. 1. Taraf devletler, eğitim alanında, özellikle cehaletin ve okuma yazma bilmemenin dünyadan kaldırılmasına katkıda bulunmak ve çağdaş eğitim yöntemlerine ve bilimsel ve teknik bilgilere sahip olunmasını kolaylaştırmak amacıyla uluslar arası işbirliğini güçlendirir ve teşvik ederler.

29. a. Taraf devletler, çocuk eğitiminin aşağıdaki amaçlara yönelik olmasını kabul ederler. 1. Çocuğun kişiliğinin, yeteneklerinin, zihinsel ve bedensel yeteneklerinin mümkün olduğunca geliştirilmesi; 2. İnsan haklarına ve temel özgürlüklere, Birleşmiş Milletler Antlaşmasında benimsenen ilkelere saygısının geliştirilmesi; 3. Çocuğun anne babasına, kültürel kimliğine, dil ve değerlerine, çocuğun yaşadığı ya da geldiği menşe ülkenin ulusal değerlerine ve kendisininkinden farklı uygarlıklara saygısının geliştirilmesi; 4. Çocuğun, anlayışı, barış, hoşgörü, cinsler arası eşitlik ve ister etnik, ister ulusal, ister dinsel gruplardan, isterse yerli halktan olsun, tüm insanlar arasında dostluk ruhuyla özgür bir toplumda, yaşantıyı, sorumlulukla üstlenecek biçimde hazırlanması; 5. Doğal çevreye saygısının geliştirlmesi.

31. Taraf devletler, çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oynama ve yaşına uygun eğlence etkinliklerinde bulunma ve kültürel ve sanatsal yaşama serbestçe katılma hakkını tanırlar.

32.Taraf devletler, çocukların uyuşturucu ve psikotrop maddelerin yasa dışı kullanımına karşı korunması amacıyla her türlü uygun önlemleri alırlar.

33.Taraf devletler, çocuğu her türlü cinsel sömürüye ve cinsel suistimale karşı koruma güvencesi verirler.

41.Taraf devletler, Sözleşme ilke ve hükümlerinin uygun ve etkili araçlarla yetişkinler kadar çocuklar tarafından da öğrenilmesini sağlamayı taahhüt ederler.

42.a. Taraf devletlerin bu sözleşme ile üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirme konusunda kaydettikleri ilerlemeleri incelemek amacıyla bir Çocuk Hakları komitesi kurulmuştur. b. Komite üyeleri 4 yıl için seçilir.

46.Bu sözleşme, bütün devletlerin imzasına açıktır.

Yazar: admin

Beybut.com yöneticisi ve yazarı. 17 Ocak 1980'de doğdu. Uluslar arası ilişkiler ve siyaset bilimi, Türkçe öğretmenliği eğitim aldı. 1995 yılından beri, özellikle yazılım konusunda profesyonel çalışmalarda bulundu. Pascal, Delphi, Php, sunucu güvenliği ve optimizasyonu, Seo alanlarında çalışmalar yürüttü. Yerel gazetelerde köşe yazarlığı yaptı. Yazın yaşamına dair yarışmalarda birçok ödül kazandı. Şiir, tarih, psikoloji, felsefe ve siyaset bilimi özel ilgi alanları.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir