Çocuklar ve Edebiyat

çocuklar ve edebiyat, çocuk edebiyatı

Çocuk edebiyatı, daha çok 2-14 yaşları arasındaki çocukların gereksinimlerini karşılayan edebiyat alanı; çocuk yazınıdır.

Çocuk edebiyatı deyimi, çocukluk döneminde bulunanların duygu, düşünce ve düşlerine yönelik sözlü ve yazılı bütün yapıtları kapsıyor. Masallar, öyküler, romanlar, anılar, yaşamöyküleri, gezi yazıları, şiirler, fen ve doğa olaylarını anlatan yazılar ve benzerleri çocuk edebiyatı kapsamına giriyor. Bu yapıtların da yetişkinler için hazırlanan yapıtlar gibi nitelikli ve etkili olmaları gerekiyor. Bu nedenle çocuk edebiyatı, “usta yazarların özellikle çocuklar için yazdıkları ve üstün sanatsal nitelikler taşıyan yapıtlara verilen genel ad” diye de tanımlanabiliyor. Yetişkinler için yazılmış olan edebiyat yapıtlarının çocukların duygu, düşünce ve düşlerine her zaman uygun düşmeyeceği açık seçik ortada iken çocuklara özgü bir edebiyatın düşünülemeyeceği görüşünü savunanlar olmuştur. Ancak son zamanlarda çocuk edebiyatının hem nitelik hem de nicelik açısından değerli çok sayıda yapıta kavuşmuş olması, bu edebiyat türünün varlığının en somut kanıtıdır. Ne ki şimdi de yayımlanan onca kitap arasından değişik yaşlardaki çocuklara yararlı olacak nitelikli yapıtların seçimi sorunu doğmuştur.

ÇOCUKLARIN EDEBİYAT YAPITLARINA GEREKSİNİM DUYMA NEDENLERİ

Leland JACOB

1. Edebiyat, hoş vakit geçirtiyor, eğlendiriyor. Bu nedenle radyonun, sinemanın, televizyonun, (bilgisayarın) yanında elbette okumaya da yer ayrılması gerekiyor. Eğer çocuğa okulda okumayı sevme, okumaktan yalnızca okumak için zevk alma öğretilmezse onun, iyi yurttaş olma fırsatlarından birini kaçırmış olmasına yol açılıyor. Bu nedenle edebiyata bir hoş vakit geçirme aracı olarak öğretim programında yer verilmesi düşünülebilir.

2. Edebiyat insana canlılık veriyor; insanın yaşama sevincini ve gücünü artırıyor. Kimi zaman edebiyat bizi, yaşamın çok önemli ve üzücü durumlarından uzaklaştırıyor. Güzel bir düzyazı ya da şiir okumanın kazandırdığı yaşantılarla insan, kısa sürede tasalarından kurtulma olanağı buluyor ve bu tasaların karşısına daha güçlü, daha dinlenmiş olarak çıkmanın yollarını öğreniyor. Okulda bu tür yaşantılar edinmek için fırsat verilmediğinde çocuklar, insanın duygu ve düşüncelerini canlandırıp güçlendirmede edebiyatın bu şaşırtıcı, olağanüstü değerini öğrenmekten yoksun kalmış oluyorlar. Edebiyatın kişiye ruhsal canlılık kazandırma konusundaki hizmeti bu kadar da değildir. Okuduğumuz ve zamanla adını bile unuttuğumuz değerli kitaplarla yeniden karşılaştığımızda, çok eski bir dostla buluşmanın derin hazzını duyuyoruz.

3. Edebiyat, yaşamı keşfetmemize yardım ediyor. Yaşamı, yaşama yollarını öğrenmek için çocukların edebi yapıtlara gereksinimleri vardır. Başka kişilerin ilginç yaşantılarını, radyo, televizyon, sinema da içinde olmak üzere, başka hiçbir araç, bize bir edebiyat yapıtı kadar etkili bir biçimde sunamıyor. İyi bir yazar, yaşamın gerçeklerini iyi gözlemliyor; genç okuyucu ile şu ya da bu biçimde yakın bir ilişki kuruyor. Yazar, yapıtındaki kahramanların yaşayışlarını, alışkanlıklarını, törelerini, duygu ve düşüncelerini tüm ayrıntılarıyla yansıtıyor. Kimi yaşantılar vardır ki bunlar edebiyat yapıtlarının okunmasıyla kazanılıyor. Bu nedenle çocuklar, hayatı keşfetmek için edebiyata muhtaçtırlar.

4. Edebiyat bir rehberdir. Kimi edebiyat ürünleri, kişinin kendisini tanıyarak davranışlarını değiştirme olanağı hazırladığı için bir rehberlik hizmeti de veriyor. İyi bir okur olan herkesin yaşamında bu nitelikte en az bir kitap vardır.

5. Edebiyat, kişiyi yaratıcı etkinliklere özendiriyor. Edebiyat, çocukların başka alanlardaki yaratıcı etkinliklere geçmeleri için bir sıçrama tahtası görevi yapıyor. Başka sanatlarla ilişkili zengin bir program eşliğinde yaratıcılığa yönelten okuma etkinlikleri sayesinde bir sanat, başka bir sanatı desteklemiş oluyor. Okuma, çocuğu resim çizmeye ve dramatik sanatlar alanında ritmik yorumlar yapmaya özendiriyor. Bu alandaki zengin yaşantılar, yaşamın öbür yaratıcı alanlarında da kişiliği zenginleştiriyor.

6. Edebiyat, dilin gelişmesini ve güzelleşmesini sağlıyor. Çocuklar, kendi dillerini geliştirmek için edebiyat yapıtlarına gereksinim duyuyorlar. Edebiyat, güzel bir dil demektir. Çocukların anadillerinin güzelliklerini en iyi biçimde öğrenmeleri, o dilde yazılmış nitelikli yapıtları okumalarına bağlıdır ve bunu istemeyecek kimse bulunamaz.

(Çeviren: A. Ferhan OĞUZKAN. Çocuk Edebiyatı, 1979). (Özetledim).

Yazar: admin

Beybut.com yöneticisi ve yazarı. 17 Ocak 1980'de doğdu. Uluslar arası ilişkiler ve siyaset bilimi, Türkçe öğretmenliği eğitim aldı. 1995 yılından beri, özellikle yazılım konusunda profesyonel çalışmalarda bulundu. Pascal, Delphi, Php, sunucu güvenliği ve optimizasyonu, Seo alanlarında çalışmalar yürüttü. Yerel gazetelerde köşe yazarlığı yaptı. Yazın yaşamına dair yarışmalarda birçok ödül kazandı. Şiir, tarih, psikoloji, felsefe ve siyaset bilimi özel ilgi alanları.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir