Laiklik ve Sekülerizm

Laiklik ve sekülerizm zaman zaman eş anlamlı olarak kullanılmışsa da birbirinden farklı anlamlar taşımaktadır. Ortaya çıkışı, tarihi gelişim sü­reci ve uygulamaları göz önüne alındığında laiklik ve sekülerizmin iki farklı geleneği ifade ettiği görülecektir. Laiklik, Batı dünyasında gerçek­leşen Rönesans hareketinden sonra, sekülerizm ise Reform hareketinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Her iki akımın da ortaya çıkış nede­ni, Katolik Kilisesi’nin özünden uzaklaşıp, toplumun ihtiyaçlarına cevap verememesi, katı ve bağnaz tutumuyla halka zulüm ve baskı uygulama­ya başlaması olmuştur. Ancak Katolik Kilisesi’ne karşı alınan tutumların farklılığı laiklik ve sekülerizm gibi iki farklı uygulamanın ortaya çıkma­sına neden olmuştur.

Katolik Kilisesi’ne karşı oluşmaya başlayan tepkiyle yükselen kilisey­le mücadele hareketinin sonunda ortaya çıkan laiklik ve sekülerizmin bir­birinden farklı gelişim süreçleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Görüldüğü gibi sekülerizm reformun, yani din ile devletin uzlaşma­sının, laisizm ise Rönesans’ın yani bir devrimin sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Sekülerizm

15’inci asrın sonlarına doğru başlayan Reform hareketinin temelinde, Katolik Kilisesi ‘ nin Hıristiyanlığın özünden uzaklaşması, Papalık ve Ruhbanlık kurumlarının dejenerasyona uğraması bulunur. Hıristiyanlı­ğın özüne dönmesi gerektiği fikrinden beslenerek Almanya’da Luther-cilik hareketi doğmuş, Luther, 1571 yılının sonuna doğru Wittenberg’de bir kilisenin kapısına astığı “Doksanbeş Tez” ile Protestan hareketini baş­latmıştır. Bu hareketle Almanya Katolikliğin pençesinden kurtulurken ye­ni bir mezhebin ortaya çıkmasıyla Avrupa’da kilise birliği de parçalan­mıştır. Böylece tüm Avrupa’ya hâkim olan Katolik kilise’si iktidarının yerini imparatorluklar ve krallar almaya başlamıştır. Öze dönüş olarak başlayan reform hareketiyle din ve devlet ilişkileri düzene sokulmaya baş­lanmış, kilise ve krallar arasında uzlaşma sağlandığından dini, siyasi ve sosyal yaşamın tümüyle dışına itmeye yol açacak devrim hareketine ge­rek kalmamıştır. Anglosakson modeliyle din ile devlet arasındaki ilişki ge­leneğini ifade eden sekülerizmde de laiklikte olduğu gibi devlet işleri ak­la ve bilime dayandırılmıştır. Ancak devlet ile din arasındaki ilişkilerin karakteri liberaldir. Bu nedenle ABD kamusal yaşamında dini semboller kullanılabilmekte, İngiltere’de kraliçenin sembolik de olsa Anglikan Ki-lisesi’nin ruhani lideri olduğu hâlâ kabul görmektedir. Bununla birlikte, bu ülkelerde devlet dini eğitimi tamamen halka/vakıflara bırakmıştır. Din adamlarının maaşları, ibadet yerlerinin inşası ve her türlü ihtiyacının karşılanması halk/vakıflar tarafından üstlenilmiştir. Türkiye’deki ilişki­ler bu yönüyle Anglosakson sekülerizminden farklılıklar içerir. Devlet ka­musal alanın düzenlenmesinde sadece aklı ve bilimi rehber edinmektedir, ancak seküler yapıdan farklı olarak dini yaşamın düzenlenmesinde dev­let Diyanet İşleri Başkanlığı aracılığı ile önemli bir rol oynar.

Laiklik

Fransa’da Katolik Kilise’nin çok güçlü oluşu, kilise ile krallar arasın­daki ilişkinin uzlaşma yoluyla dengeye oturtulmasına izin vermemiştir.

Almanya’da Lutherciliğin çıktığı yıllarda Fransa’da da Kalvinizm hare­keti doğmuştur. Ancak Protestanlık, Almanya’da Kilise karşısında kazan­dığı zafere Fransa’da ulaşamamıştır. Uzlaşma sağlanamaması 1789’da Fransız İhtilali’ni kaçınılmaz kılmış ve Fransa’da Kilise’nin ve Kilise’nin desteklediği kralın egemenliği sona erdirilmiştir. 22 Mart 1888’de “Mec­buri ve Laik ilköğretim Kanunu”nun çıkarılması, 1 Temmuz 1901’de “Dernekler ve Tarikatlar Kanunu”nun çıkarılması ve 9 Aralık 1905’te “Ayrılık Kanunu”nun çıkarılmasıyla devlet kiliseyle tüm bağlarını kopar­mış ve Fransa tümüyle laik bir devlet haline gelmiştir. Fransa’da “Laiklik ilkesi” 1946’da Anayasa’ya girmiştir. Türkiye’nin laikleşme sürecinin Fransa ile benzerliğine dikkat çekilmektedir.

işid karikatür

Yazar: admin

Beybut.com yöneticisi ve yazarı. 17 Ocak 1980'de doğdu. Uluslar arası ilişkiler ve siyaset bilimi, Türkçe öğretmenliği eğitim aldı. 1995 yılından beri, özellikle yazılım konusunda profesyonel çalışmalarda bulundu. Pascal, Delphi, Php, sunucu güvenliği ve optimizasyonu, Seo alanlarında çalışmalar yürüttü. Yerel gazetelerde köşe yazarlığı yaptı. Yazın yaşamına dair yarışmalarda birçok ödül kazandı. Şiir, tarih, psikoloji, felsefe ve siyaset bilimi özel ilgi alanları.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir