Lohusalık Depresyonu ve Lohusalık Psikozu Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Her on kadından biri, lohusalık depresyonuna girer. Lohusalık depresyonu, loğusalık hüznüne göre daha şiddetlidir ve daha uzun sürer. Lohusalık hüznü doğumdan sonraki ilk haftalarda ortaya çıktığı halde, loğusalık depresyonu doğumdan bir bir buçuk ay kadar sonra gelişir.

Lohusalık depresyonunda annenin bebeğe bakması zorlaşır. Hatta bazen hiç bakamaz. Bazı ağır vakalarda intihar riski bile vardır. Milli futbolcumuz Oktay Derelioğlu’nun ilk eşi, loğusalık döneminde intihar ederek hepimizi mateme boğmuştu.

Genç kuşağın iyi yazarlarından Elif Şafak tarafından kaleme alınan Siyah Süt loğusalık depresyonunu anlatan güzel bir kitaptır. Şafak, bu eserinde kendi yaşadığı loğusalık depresyonunu başarıyla aktarır.

Ailesinde depresyon geçirmiş başka kişiler bulunanlar, kendisi daha önce depresyon geçirmiş olanlar, âdet öncesi gerginliğini şiddetli düzeyde yaşayanlar, küçük yaşta hamile kalanlar, istemeden hamile kalanlar, gebelikte de depresyon geçirenler, loğusalık hüznü geçirenler, bebeği hastalananlar, çevresinde kendisine destek verecek yakınları olmayanlar, evliliklerinde çatışma yaşayanlar, gebelik süresince stresli hadiselere maruz kalanlar loğusalık depresyonuna daha sık girerler.

Lohusalık Depresyonunun Tedavisi

Kullanılan bütün ilaçlar süte geçer. Bu yüzden hekimler, çok mecbur kalmadıkça emziren annelere ilaç vermek istemezler. Öte yandan, bebeği korumak adına loğusalık depresyonunun tedavisiz bırakılması, annenin durumunu iyice kötüleştirerek bebeği de daha fazla tehlikeye atar. Depresyon, annenin çocuğa iyi bakmasına engel olur. Hatta depresyon geçiren anne, bazen bebeğe hiç bakamayacak hale gelir. Loğusalık dönemindeki kadınlardan intihara teşebbüs edenlerin oranı da maalesef pek az değildir.

Süte geçtiği halde bebekte ciddi bir yan tesir oluşturmayan antidepresan ilaçlar vardır. ‘Bebeğin sütle beraber sinir ilacı emmesi’ çoğu kişinin tüylerini ürpertir. Halbuki sinir ilaçlarının diğer ilaçlara göre daha tehlikeli olduğu görüşü tamamıyla bir önyargıdır. Bir sürü sinir ilacı vardır; bunların bazısının yan etkileri çok tehlikelidir, bazısının yan etkileri ise yok denecek kadar azdır. Bazıları bağımlılık yapar, bazıları yapmaz.

Güvenli ilaçların varlığına rağmen, loğusalık depresyonuna giren kişileri ilk etapta ilaçsız tedavi etmeyi tercih ederiz. Bunun yolu da psikoterapidir. Depresyonu çok şiddetli olmayan anneler psikoterapiden epeyce yararlanır ve ilaç kullanmadan düzelirler.

İyice ağır depresyonlarda ise, bilhassa intihar riski olanlarda, anneyi hastaneye yatırmak gerekir. Anneyi bebekten, bebeği anneden ayırmak hiç istemediğimiz bir durum olsa da, ağır depresyonda olan bir loğusa, bebeğine faydadan çok zarar verir. Böyle ağır depresyonlarda elektroşok tedavisi -okuyucular belki şaşıracak ama- en emniyetli yöntemdir. Çünkü elektroşok çok hızlı düzelme sağlar, hastanede yatış süresini oldukça kısaltır. Böylece bebekle anne kısa zamanda birbirine kavuşabilir. Elektroşok uygulananlarda ilaç ihtiyacı da azalacağından, annenin belli saatlerde bebeğini görerek süt vermesi veya sütünü sağarak bebeğine göndermesi mümkündür.

Kadınlık hormonları loğusalık depresyonunun geçmesinde faydalı mıdır? Yapılan araştırmalar, kadınlık hormonlarının genellikle loğusalarda depresyonu düzelttiğini göstermiştir. Ancak hormonların gerek anne gerekse süt üzerindeki olumsuz etkileri, antidepresan ilaçlara göre daha fazladır. Bu yüzden doğum sonrasında hormon tedavisine neredeyse hiç başvurmayız.

Lohusalık Psikozu Nedir?

Loğusalık döneminde görülen ruhsal bozuklukların en ağırı loğusalık psikozu’dur. Psikozda, depresyondan farklı olarak akli denge de bozulur. Yani psikoz hastalarında hezeyan ve halüsinasyonlar ortaya çıkar (gerçek dışı inançlar, kulağa ses gelmesi, hayal görmek gibi…)

Loğusalık psikozuna genellikle depresyon belirtileri de eşlik eder. Şiddetli mutsuzluk, dayanılmaz sıkıntı hali ve uykusuzluk psikozun da belirtileri arasındadır. Ayrıca hezeyan ve halüsinasyonlar da gelişir. Mesela anne, bebek hakkında akla mantığa aykırı görüşler ileri sürülebilir.

Loğusalık psikozuna giren her 20 anneden biri, intihar ederek hayatına son verir, yine 20 anneden biri de bebeğini öldürür. Bu yüzden loğusalık psikozu geçirenler, hiç vakit kaybetmeden mutlaka hastaneye yatırılmalıdır.

Loğusalık psikozu geçiren annelerin hemen hepsi düzelir. Ancak maalesef yarısından fazlasında sonraki dönemlerde de benzer bir hastalık görülür.

Lohusalık depresyonundan korunmak için ne yapılmalıdır?

Pek çok anne adayı elbette bu soruyu soracaktır: Loğusalık depresyonuna hiç girmemek için ne yapmalıyım? Ne gibi tedbirler almalıyım?

Tıbbın bu soruya verdiği en iyi cevap şudur: Gebelik ve loğusalık döneminde annenin vücudunda gerçekleşen bütün değişiklikler nasıl yakından takip ediliyorsa, ruh durumunda ortaya çıkan değişiklikler de takip edilmelidir. Şayet depresyon veya psikoz belirtileri ortaya çıkarsa tedaviye başlanmalıdır. Her üzüntü ve sıkıntı halinin de hastalık olmadığı, genellikle kendiliğinden gelip geçtiği unutulmamalıdır.

Bazı hekimler ‘Loğusalıkta hastalanmaya yatkın olan kadınlara önceden ilaç yazsak faydası olur mu?’ sorusunu sormuş ve bunu denemişlerdir de. Sonuçlar genellikle yüz güldürücüdür. Antidepresan ilaçlar çoğu anneyi depresyona girmekten korur. Ancak yine de peşin peşin ilaç vermemek, annenin psikolojik durumunu yakından gözlemek, ruhsal bir hastalık teşhis edilirse o zaman tedaviye başlamak hekimlerin ekseriyetle tercih ettiği seçenektir.

Zeynep hakkında 25 makale
1984 yılında Sinop'ta doğdum. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü'nü bitirdim. İngilizce, Almanca ve Türkçe biliyor; bu dilleri aktif olarak kullanıyorum. Tuna, Metin ve Name adında üç güzel çocuğum var. Uzman psikologluk kariyerimle birlikte hem anneliğe hem de beybut.com'da yazmaya devam ediyorum. Yazılarımda annelik ve bebek bakımı, psikoloji ve yabancı dil öğrenimiyle ilgili harika bilgiler ve ipuçları bulacaksınız.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*