Sosyal Medya’da Mizah

Sosyal Medya ve Mizah

Mizah, dijitalleşme ile birlikte boyut değiştirmiş ve sosyal medyada, internette daha etkin bir anlatım ve iletişim dili olarak temsil edilmeye başlanmıştır. Sosyal paylaşım ağları, paylaşma, duygusal destek ve sosyal bağlantı gibi gerek çevrimiçi gerekse çevrim dışı birçok fonksiyon sunmaktadır. Bu ağlar aracılığı ile bireyler birbirleri ile bağlantı halinde kalabilir, diğerlerini sorgulayabilir, içerik araştırabilir ve kendilerine ait güncellemeler yapabilmektedirler. Zaman ve mekandan bağımsız sınırlandırmalar olmaksızın kişiler yeni bağlantılar kurarken sosyal ağlar çoklu toplulukların daha önce olmadığı kadar kaynaşmasına yardımcı olur.

Sosyal medya geleneksel medyadan farklıdır. Bunun en büyük nedeni halkın medyası olması, üretenlerin ve tüketenlerin aynı kişiler olması ve bireylerin kendini ifade etme aracı olmasıdır. Televizyonun çıkış amacı da eğlence olarak bilinmektedir. Toplum, medyayı gülmek, eğlenmek, güzel vakit geçirmek amacıyla takip etmektedir daha çok. Kitle iletişim araçlarının kullanılmasındaki en büyük neden budur. Sosyal medyada yazılı olmayan toplumsal bir sözleşme vardır. Bu sözleşme ile sosyal medya kullanıcılarından oluşan internet, halkı doğaya, yeşile, kutsala, kamuya, insana zarar verenlerle, adaletsiz ve haksız olanlarla dalga geçer. Sosyal medya kullanıcısının en büyük gücü mizahtır ve bu güç ile karşısındakileri gülünç duruma sokarak cezalandırır.

Günümüzde sosyal medyaya bakıldığında, insanların onu bu denli benimsemesi, takip etmesi ve genel olarak kabul etmesi sosyal medyanın eğlendiren, güldüren özelliği ile kullanıcıların daha önce görmedikleri, duymadıkları yeni mizahi unsurları keşfetmesinden kaynaklanır.

Feldman çalışmasında, genç yetişkinlerin çoğu kez mizah şeklinde ortaya çıkan eğlence tarzları ile yeni haber ve bilgi kaynaklarını keşfetme eğiliminde olduğunu bulgulamıştır. Benzer şekilde Calavita, gençlerin sosyal kabul görme, rahatlama ve bağlantı halinde kalma gibi nedenlerden dolayı bugünün ve yarının en büyük bilgi ve haber tüketicileri olduğunu vurgulamıştır. Cameron ve diğerleri zor şartlara rağmen ruhen gayet iyi görünen 15 yaş kız ve 14 yaş erkek denekler ile yaptıkları çalışmada, mizahın karmaşık sosyal ve hassas konuları ve durumları yönetmede ve arkadaş ve aile ilişkileri kolaylaştırmada önemli bir sosyo-duygusal rol oynadığını tespit etmişlerdir.

Holton ve Lewis (2011) yaptıkları araştırmalarda, mizahın haber tüketimin artırdığını belirtmiştir. Bunun örnekleri daha çok geleneksel medya aracı olarak televizyon üzerinden verilmiştir. Aynı çalışmada insanların sosyal medya siteleri aracılığı ile bağlantı ve ilişkiler kurma eğilimde olduğu saptanmıştır. Çalışma en çok takip edilen 430 kadar gazetecinin Twitter üzerinde mizahı ne kadar ve ne ölçüde kullandıklarını ve böyle bir kullanımın Twitter’daki diğer eylemler ile nasıl ilişkilendirildiğini bulmayı hedeflemiştir. Araştırmanın bulguları gazetecilerin mizah kullanımının onların paylaşma seçenekleri ve kişisel yaşam ayrıntıları ile yakından ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Buna ek olarak mizah kullanımının bir gazetecinin Twitter üzerindeki eylemsellik seviyesi ile olumlu bir ilişkili içinde olduğu bulunmuştur. Bu da böyle bir sosyal alana daha çok aşina olan gazetecilerin daha rahat bir dil ve daha çok mizah unsuru kullandığını göstermiştir.

Sosyal Medyada Mizah Taşıyıcı Alan ve Unsurlar

Geleneksel medyada mizahın ne kadar anlaşıldığı ve kabul gördüğünü ölçmek ve değerlendirmek oldukça zordu. Oysa yeni medya ile birlikte “ komik” bulunan unsurlar daha “fazla paylaşılma (share)”, “beğeni alma (like)”, “tekrar postalama (repost) veya “tekrar tweet’lenme (retweet)”, trend olan konular, (trend topic) ve konu etiketi (#hashtag) gibi eylemler ve bunların sıklığı ile anlaşılmakta ve ölçülebilmektedir. Kısaca “internet dünyasının komik bulduğu aynı zamanda komik olandır” gibi bir algı yönetimi kendini göstermektedir. Buna ek olarak geleneksel medyada mizahi bir unsur, bir imge “meme” hâline dönüşerek yayılırken aynı zamanda teknik (dijital) araçlar ile dönüştürülme ve değiştirilmeye maruz kalarak farklı mizah anlayışları ile zenginleştirilebilmektedirler.

Konu Etiketi (#Hashtag) Örneği

Sosyal medya araçlarının önemli uygulamalarından biri konu etiketidir (hashtag’dir) Konu etiketleri, “#” sembolü ile ifade edilen sözcükler veya söz öbeğidir. Facebook, Pinterest, Tumblr, Instagram, Google+ ve Vine gibi sosyal medya kanallarında etkin bir iletişim sağlamak için sosyal medya iletişiminin vazgeçilmez bir parçası hâline gelen bu etiketler, anlık bilgileri kategorize etmeye ve kitlelere ulaştırmaya yardımcı olur ve yalnızca belirli bir ortama bağlıdır; resim ve video dosyalarının içerisinden bağlantı veremezler. Bir konu etiketi tüm bir cümle ya da cümle içinde birkaç kelimeyi vurgulayabilmektedir.

Genel olarak mizah, insanlara duygu ve bilgiyi aktarmada yardımcı olarak onlar arasındaki bağlantıları güçlendirme gibi sosyal bir ihtiyaç boşluğunu doldurur. Bununla birlikte, sosyal medyada mizah içeriği daha karmaşık ve çok yönlü unsur ve araçlar ile aktarılmaktadır. Geleneksel mizah anlatımında yazı ve karikatür ağırlıklı ifade edilen mizah içeriği sosyal medyada manipülasyona açıktır. Sosyal medyada kimin neye güldüğü daha fazla tıklanma, olumlu ikonlar, beğenilme, retweet’lenme ile belirginleşirken bunu tam tersi kabul görmeyen mizahi unsurlar, benzer eylemler ile olumsuz yönde geri bildirim alarak kenara itilmektedir.

Sonuç

Soyut ve göreceli bir kavram olan mizahın sosyal medya üzerinde takibi, adlandırılması, nitelendirilmesi ve tanınması için uygulanan yöntemlerden biri de konu etiketlemesi #hashtag’dir. Tabii ki biri için komik olan veya komik olarak etiketlenmiş bir içeriğin yüksek oranda mizah unsuru içerdiği söylenemez her zaman. İletişim yaklaşımı açısından mizah ile ilgili mesajlar bahsi geçen ve paylaşılan konu hakkında bireylerin biraz da olsa bilgisinin olmasını gerektirmektedir. Böylece bu tür mesajların anlamları paylaşılan bilgi ve duygusal yapıya sahip kullanıcılar tarafından daha kolay deşifre edilmektedir. Herhangi bir ön bilgiye sahip olmayan ya da bağlamdan kopuk mizah, alakasız, incitici ve nezaketsiz olarak algılanabilir. Mizah, kimlikleri bu şekilde yapılandırmaya veya parçalamaya yardımcı olurken, birleştirici olmakla beraber ayrıştırıcı da olabilmektedir.

Bu bağlamda sosyal medya tüketicileri mizahı kullanırken bu ikileme bilinçli ya da bilinçsiz olarak düşebilmektedirler. Mizah dolu mesajlar ciddi olanlara göre daha iyi karşılanmakta ve kabul görmektedir. Mizah ve ona yakın anlamlar ile etiketlenmiş (güçlendirilmiş) mesajlar tutumları değiştirme kapasitesine sahiptir ve önemli bir algı yönetimi aracı olarak görev yapabilmektedir. Geleneksel medyada kişiler, mizah kaynaklarını kendi görüşlerine göre seçebilirken şaşkınlığa uğramadan gülme, rahatlama, dalga geçme gibi zihinsel ve psikolojik doyumlara ulaşabilmekteydi. Oysa artık dijital medyanın manipülatif gerçekliği hiçbir içeriğin ne şekilde etiketlendirilmiş olursa olsun red ya da kabul göreceği garantisini taşımayacağını ortaya koyar.

Yazar: admin

Beybut.com yöneticisi ve yazarı. 17 Ocak 1980'de doğdu. Uluslar arası ilişkiler ve siyaset bilimi, Türkçe öğretmenliği eğitim aldı. 1995 yılından beri, özellikle yazılım konusunda profesyonel çalışmalarda bulundu. Pascal, Delphi, Php, sunucu güvenliği ve optimizasyonu, Seo alanlarında çalışmalar yürüttü. Yerel gazetelerde köşe yazarlığı yaptı. Yazın yaşamına dair yarışmalarda birçok ödül kazandı. Şiir, tarih, psikoloji, felsefe ve siyaset bilimi özel ilgi alanları.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir