Milyonlarca İnsanı Öldüren İki Hastalık: Veba ve İspanyol Gribi

Veba, İspanyol Gribi, Ölüm

Avrupa, Asya, Amerika ve Ortadoğu’da görülen; on milyonlarca insanın yaşamına mal olan, tarihi, iki ölümcül hastalık: Veba ve İspanyol Gribi.

VEBA (KARA ÖLÜM)

Kara ölüm olarak bilinen akciğere (Pnömonik) ve lenf bezlerine (Bubonik) yerleşen vebanın korkunç ve ölümcül bir türü 14. yüzyılda Asya, Avrupa ve Ortadoğu’da yayılmaya başladı. Bu hastalığın Asya’da 25 milyondan fazla insanın yaşamını kaybetmesine neden olduğuna inanılmaktadır. Avrupa’da nüfusun en az üçte birini oluşturan 25 milyon insanın yanı sıra Ortadoğu’da da sayısı tam olarak bilinemeyen milyonlarca insan bu hastalıktan ölmüştür.

Vebanın kökenleri belirsizdir ancak 1330 yıllarında Çin’deki Yunnan eyaletinde başladığı tahmin edilmektedir. Farelerde yaşayan virüs taşıyan pirelerle yayıldığı sanılmaktadır. Hastalık hızla Çin’de yayılmış ve onun sınırlarını aşarak batıya yönelmiştir. Moğol ordularıyla, İpek Yolu üzerinden seyahat eden tüccarlar aracılığıyla veya gemilerle deniz yolundan taşınmıştır.

Kara Ölüm Avrupa’ya ilk olarak 1347 yılında ulaştı. Bu tarihte Moğol orduları Kırım’daki Caffa limanını kuşatmışlardır (Moğol askerlerinin Caffa duvarları üzerinden hastalıktan ölenlerin cesetlerini fırlattıkları yazılıdır). Aynı yıl hastalık İtalya’da da yayıldı (Ülkeye muhtemelen gemilerle gelmişti). Daha sonra Fransa, İspanya, Portekiz, İngiltere, Almanya, İskandinavya ve 1351 yılında Kuzeybatı Rusya’da görüldü. 1347 yılında veba Ortadoğu’nun muhtelif bölgelerini etkilemeye başlamıştı. Önce Mısır’da, ardından Lübnan, Suriye, Filistin, Irak, İran ve Türkiye’de görüldü.

Vebanın getirdiği ciddi nüfus kaybının ardından önemli sosyal ve ekonomik değişimler meydana geldi. Geniş topraklarda çalışacak yeterince insan olmaması özellikle Batı Avrupa’da köylülerin pazarlık gücünü arttırdı. 16. yüzyılda köylü isyanları yaşandı. İngiltere gibi yerlerde serfler (bir çeşit bağımlı ve miras yoluyla geçen işçi) ortadan kalkmaya başladılar. Buna karşılık Doğu Avrupa ve Rusya gibi vebadan daha az etkilenen yerlerde serfler bir şekilde varlıklarını devam ettirdiler.

İSPANYOL GRİBİ

Tarihin en kanlı savaşlarından biri sona ererken, 1918’de pandemik grip ya da ‘İspanyol Gribi’ adıyla bilinen ölümcül bir salgın başladı. Grip, savaşın 20 ila 40 milyon arasında insanın hayatına mal olarak kasıp kavurduğu dünyaya bir darbe daha vuracaktı.

Pandemiğin ilk dalgasının 1918 Mart’ında ABD’deki Kansas, Camp Funston’da ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. Sonraki ay çok sayıda Amerikan askeri Avrupa’ya geldi. Yanlarında virüsü de getirmişlerdi. 1918 Ağustos’unda hastalık daha ölümcül bir tür olarak evrim geçirdi. Sonraki kış ölümcül bir hastalık dalgası ortaya çıktı. Hastalık kapanların sayısı hızla artıyordu. Virüsü kapanların yüzde yirmisi hayatlarını kaybetmekteydiler. Genellikle hastalığın belirtileri ortaya çıktıktan iki ay sonra ölüm gerçekleşiyordu. Grip için hiç de alışılmadık bir biçimde hastalık nedeniyle hayatlarını kaybedenlerin büyük bölümü 20 ile 40 yaşları arasındaki yetişkinlerdi. Güçlü bağışıklık sistemleri virüsün vücutlarını kasıp kavurmasına izin veriyordu.

Pandemik neredeyse dünya üzerinde yerleşim bulunan her bölgede görüldü. Dünya nüfusunun neredeyse yüzde üçünün ölümüne neden oldu. Hindistan’da 10-17 milyon arasında, Endonezya’da 1.5 milyon insan öldü (Toplam nüfus 30 milyondu). ABD’de 675.000 kişi virüs nedeniyle hayatını kaybetti. İngiltere’de ise bu rakamın 200.000 civarında olduğu sanılmaktadır.

1919 baharından sonra virüs doğal seyrini izlemeye devam etti. 1920’lerde başka salgınlar yaşanmakla birlikte hastalık artık daha az ölümcüldü.

Yazar: admin

Beybut.com yöneticisi ve yazarı. 17 Ocak 1980'de doğdu. Uluslar arası ilişkiler ve siyaset bilimi, Türkçe öğretmenliği eğitim aldı. 1995 yılından beri, özellikle yazılım konusunda profesyonel çalışmalarda bulundu. Pascal, Delphi, Php, sunucu güvenliği ve optimizasyonu, Seo alanlarında çalışmalar yürüttü. Yerel gazetelerde köşe yazarlığı yaptı. Yazın yaşamına dair yarışmalarda birçok ödül kazandı. Şiir, tarih, psikoloji, felsefe ve siyaset bilimi özel ilgi alanları.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir